شنبه 28 مهر 1397 | Saturday 20 th of October 2018 صفحه اصلی گروه الکترونیکی کامپیوتر
5-2- سیستم خبره

 

ریشه اصلی سیستم­های خبره یا سیستم­های مبتنی بر دانش به حوزه مطالعاتی به نام هوش مصنوعی بر         می­گردد و سیستم­های خبره موجودیت خود را مدیون هوش مصنوعی هستند. بنا به تعریفی توسط ماروین مینسکی "هوش مصنوعی، حوزه مطالعاتی است که سعی در ایجاد سیستم­هایی دارد که به نظر افراد هوشمند هستند". سیستم مبتنی بر دانش شامل عملگرهایی  است که مشخص می­کنند چطور یک سیستم خبره، برنامه­ای است که سعی می­کند از انسان متخصص، در استفاده از روش­های استنتاج برای یک قالب معین از دانش       تقلید کند. این قالب از دانش، حوزه نامیده می­شود. اینکه فرق بین داده، اطلاعات و دانش معلوم باشد بسیار مهم است. داده، چیزی بیشتر از یک دسته نشانه­های الفبایی نیست. این نشانه ها به تنهایی معنایی ندارند و فقط زمانی معنی می­دهند که زمینه یا متنی به انها اضافه شود که در این صورت اطلاعات نامیده می­شوند. دانش با اطلاعات فرق دارد. اطلاعات غیر فعال بوده، پویا نمی­باشند. در حالیکه مفهوم دانش، فعال است به این معنی که با توسعه و پیشرفت چیزهای جدید تولید می­شود. در واقع دانش از راه تجربه و ازمایش بدست می­اید.
سیستم خبره یک سیستم کامپیوتری است که با استفاده از دانش، حقایق و روش­های استدلالی، مسائلی را       حل می­کند که نیاز به توانایی افراد خبره دارد. این سیستم توانایی تصمیم­گیری یک فرد خبره را "تقلید"        می­کند. تقلید به معنی انجام کارهایی است که یک فرد خبره انجام می­دهد و این امر با شبیه­سازی اعمال یک خبره تفاوت زیادی دارد. سیستم خبره برای حل مسائل و مشکلات مربوط به یک حوزه خاص تهیه می­شود. و   با استفاده از دانش و رویه­ها در حل مسائل مشکل همانند انسان متخصص و خبره عمل می­کند. برنامه­های     سیستم­های خبره از اطلاعاتی که استفاده­کننده در انها ذخیره می­کند، جهت اعلام یک عقیده در یک موضوع  بخصوص، استفاده می­کند. از اینرو سیستم­های خبره تا هنگامی که بتوانند موضوعی را که با پاسخ­های شما مطابقت داشته باشند بیابند، به سوال کردن از شما ادامه می­دهند.

اگر بخواهیم سیستم­های خبره رادر یک جمله توصیف کنیم باید بگوییم که این سیستم­ها به طور کلی    برنامه­هایی هستندکه قادرند، همانند انسان مسائل خاصی را استدلال کنند. این سیستم­ها برای استدلال، از الگوهای منطقی خاصی استفاده می­کنند که مشابه همان کاری است که انسان در زمان حل مسئله ، انجام می­دهد در واقع همانطور که انسان برای حل یک مسئله فکر می­کند، سیستم خبره نیز برای این کار به الگو ها و        روش­هایی روی می­اورد که انسان برای ان­ها مشخص کرده است. در یک تعریف کلی می­توان گفت      سیستم­های خبره، برنامه­های کامپیوتری­ای هستند که نحوه تفکر یک متخصص در یک زمینه خاص را          شبیه­سازی می­کنند. در واقع این نرم­افزارها، الگوهای منطقی را که یک متخصص بر اساس انها تصمیم­گیری   می­کند، شناسایی می­نماید و سپس بر اساس ان الگوها، مانند انسان­ها تصمیم­گیری می­کنند. بیشتر دستاوردهای هوش مصنوعی در زمینه تصمیم­گیری وحل مسئله بوده که اصلی­ترین موضوع، سیستم­های خبره را شامل        می­شوند. به ان نوع از برنامه­های هوش مصنوعی که به سطحی از خبرگی می­رسند که می­توانند به جای یک متخصص در یک زمینه خاص تصمیم­گیری کنند، سیستم خبره گفته می­شود. این سیستم­ها برنامه­هایی هستند که پایگاه دانش ان­ها انباشته از اطلاعاتی است که انسان­ها هنگام تصمیم­گیری درباره یک موضوع خاص، بر اساس ان­ها تصمیم می­گیرند. هیچ یک از سیستم­های خبره­ای که تاکنون طراحی و برنامه نویسی شده­اند، همه منظوره نبوده و تنها در یک زمینه محدود  قادر به شبیه­سازی فرایند تصمیم­گیری انسان هستند.

به محدوده اطلاعاتی الگوهای خبرگی انسان که به یک سیستم خبره منتقل می­شود، حوزه کاری[1] گفته    می­شود. این محدوده، سطح خبرگی یک سیستم خبره را مشخص می­کند و نشان می­دهد که ان سیستم خبره برای چه کارهایی طراحی شده است. سیسیتم خبره با این، وظایف می­تواند کارهایی چون برنامه­ریزی، زمانبندی و طراحی را در یک حیطه تعریف شده انجام دهد.

به روند ساخت یک سیستم خبره، مهندسی دانش گفته می ­ود. یک مهندس دانش باید اطمینان حاصل کند که سیستم خبره طراحی شده، تمام دانش مورد نیاز برای حل یک مسئله را دارد. در غیر این صورت،          تصمیم­های سیستم خبره قابل اطمینان نخواهد بود.

با استفاده از یک سیستم خبره می­توان اطلاعات علمی و حرفه­ای مربوط به یک رشته تخصصی را ثبت و   در مجامع مربوط به ان توزیع کرد، کیفیت انجام کارهای حرفه­ای را با اطمینان از عدم اشتباه سیستم افزایش داد و در نهایت توانایی افراد مبتدی را به تدریج در اثر کار با یک سیستم خبره افزایش داده و ان­ها را به تبحر    حرفه­ای خود نزدیک­تر کرد . به طور کلی توانایی­های یک سیستم خبره را می­توان به عناوین زیر خلاصه کرد :

  • تشخیص مشکل (صورت مسئله)
  • تشخیص راه­حل­ها و انتخاب از بین ان­ها
  • توصیف و استدلال راه­حل انتخاب شده
  • تعامل با اطلاعات ناقص برای کسب یا یافتن اطلاعات کامل­تر
  • امکان ثبت و بازسازی همه مراحل حل یک مسئله


[1]task domain

Compatability by:
آخرین به روز رسانی سایت: سه شنبه, 22 اسفند 1391 - 00:26