شنبه 27 دی 1399 | Saturday 16 th of January 2021 صفحه اصلی گروه الکترونیکی کامپیوتر
1-3- سیستم خبره به منظور پاسخگویی به مراجعان کارت هوشمند سوخت

با توجه به مطالب ارائه شده در بخش های قبل در این بخش سیستم خبره پاسخگویی به مراجعان کارت هوشمند سوخت را تحلیل می نماییم.

ساختار سیستم خبره پیشنهادی

در شکل 1-4 ساختار این سیستم خبره پیشنهادی نشان داده شده است. همان طوریکه در شکل ملاحظه می گردد، این سیستم خبره از واحد های مختلفی تشکیل شده است که در بخش های بعدی راجعبه هرکدام ازاجزاء بحث می شود.

 شکل1-4- ساختار سیستم خبره پیشنهادی

1 - واحد اکتساب دانش

وظیفه این واحد، کسب دانش از متخصصین و سازمان دادن ان در پایگاه دانش می باشد. این بخش یکی از مهمترین بخش های سیستم می باشد واعتبار مدل به این بخش بستگی دارد. حتی اگر یک نمایش دانش انعطاف پذیر برای یک موتور استنتاج قوی نیز تدارک دیده شود، پایگاه دانش ضعیف باعث می شود که سیستم توانایی و کارایی بالایی نداشته باشد. بنابراین کسب دانش نقش مهمی را در ساخت سیستم خبره ایفا می کند. اکتساب دانش به دلیل مشکلی که متخصصین در توضیح مشکل خود با ان مواجهند یکی از دشوارترین مراحل در ساخت سیستم های خبره به شمار می رود. از انجا که معلومات چنین اشخاصی طی سال ها تجربه کسب شده است، اینگونه علوم برای متخصص حالت طبیعی و غیرقابل توضیح پیدا می کند.

دانش سیستم خبره از دو منبع زیر جمع اوری شده است:

  • تجربیات فرد خبره
  • دستور العمل های صادره از سامانه کارت سوخت

        

2- واحد پایگاه دانش

پایگاه دانش، همانطوریکه از نامش پیداست بخشی است که در ان، دانش سیستم خبره انباشته شده است. این واحد یکی از مهمترین بخش های سیستم خبره است زیرا کیفیت این بخش تعیین کننده چگونگی برخورد کاربر یا متخصص با سیستم می باشد. انچه در این میان از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است نحوه نمایش دانش است. چون این سیستم خبره مبتنی بر قاعده است بنابراین برای نمایش دانش از قواعد تولید استفاده شده است.

پایگاه دانش این سیستم خبره شامل سه قسمت می باشد که عبارتند از: پایگاه داده قواعد، پایگاه داده مشکلات کارت هوشمند سوخت و پایگاه داده راهکارهای کارت هوشمند سوخت .

پایگاه داده قواعد

این پایگاه شامل مجموعه قواعدی است که توسط واحد کسب دانش سیستم خبره حاصل شده است. این قواعد به شکل "اگر...انگاه" می باشد که دانش فرد خبره در ان ذخیره می شود و استنتاج سیستم خبره بر اساس این قواعد صورت می گیرد. و در ترکیب قوانین فوق از منطق سه ارزشه استفاده می شود. در این سیستم خبره قواعد به دو بخش تقسیم بندی می شوند:

  • قواعدی که توصیه مناسب به کاربر ارائه می دهد و از او می خواهد که عملی را انجام دهد که به انها قواعد رویه ای می گویند.

IFایراد در کارت“ = Yes AND

پیغام کارت را به صورت صحیح وارد کنید مشاهده شده است؟“ = Yes

THENتراشه کارت را بررسی کنید ممکن است تراشه کارت کثیف شده باشد“.

  • قواعدی که برای نمایش دانش حل مسئله استفاده شده اند و به صورت یک قاعده شاخص تفسیر می شوند که به انها قواعد تجربی یا هیوریستیک می گویند.

IFایا درخواست المثنی کرده اید ولی کارت نیامده؟”=YesAND

ایا هنگام درخواست کارت ادرس را قید کرده اید؟“ =NO

THENبه دفاتر خدماتی برای اصلاح ادرس مراجعه کنید“.

پایگاه داده مشکلات و راهکارهای کارت هوشمند سوخت

در این سیستم خبره مشکلات کارت هوشمند سوخت به چند دسته مشکلات اولیه تفکیک شده اند و سایر مشکلات هر یک در یکی از این دسته ها قرار می گیرند. برای مقابله با مشکلات، دانستن کلیه مشکلات مفید می باشد. اگر مشکلات در یک بانک اطلاعاتی وارد شود می توان با دانستن مشکل اولیه مشکلات محتمل را پیش بینی کرد. هر یک از مشکلات پیش بینی شده دارای شاخصی است، که از ان به منظور تسریع فرایند رسیدن کاربر به راهکار مشکل استفاده می شود. به عبارتی زمانیکه کاربر یکی از مشکلات اولیه را به عنوان مشکل کارت سوخت خود تایید می کند، اگر این مشکل خود شامل زیر مجموعه ای از مشکلات دیگر بود، سیستم به جای اینکه تک تک این مشکلات را به کاربر نمایش دهد تا کاربر یکی از ان ها را تایید کند، مشکلی را نشان می دهد که دارای بیشترین شاخص باشد تا بر اساس احتمال این مشکل، مشکل کاربر باشد و کاربر سریع تر به جواب برسد.

با توجه به مطالبی که ذکر شد، محتویات پایگاه داده مشکلات شامل لیست کلیه مشکلاتی است که تا کنون در سامانه کارت هوشمند سوخت رخ داده است. و روش برطرف کردن ان ها در پایگاه داده راهکار ها قرار دارد. از ان جاییکه دانش حل مسئله روز به روز توسعه می یابد لذا اعتبار پاسخ های تولید شده توسط این سیستم خبره رفته رفته کاهش می یابد، بنابراین مسئله نگهداری و به روز بودن این سیستم خبره پر اهمیت است لذا این امکان وجود دارد که مشکلات به همراه روش برطرف کردن انها به این پایگاه های داده اضافه شود تا به این ترتیب این پایگاه ها به مرور زمان توسعه یابد.

3-موتور استنتاج

موتور استنتاج برنامه ای است که قواعد و دانش انباشته شده در پایگاه دانش را تحلیل کرده و به نتیجه گیری

منطقی راه می یابد. موتور استنتاج در حقیقت ستون فقرات یک سیستم خبره است زیرا شامل تکنیک هایی است که سیستم خبره توسط ان مسائل را حل می کند. همان طور که قبلاَ ذکر شد در سیستم های مبتنی بر قانون، موتور استنتاج به این صورت کار می کند که یک قانون را برای تست انتخاب می کند و بررسی می کند ایا شرایط این قانون صحیح هستند یا خیر. این شرایط ممکن است از طریق سوال از کاربر بررسی شود و یا ممکن است از واقعیت هایی ناشی شود که در طول مصاحبه به دست امده اند. وقتی شرایط مربوط به یک قانون صحیح باشند انگاه نتیجه ان قانون نیز درست خواهد بود. پس این قانون فعال شده و نتیجه ان به پایگاه دانش افزوده می شود. همچنین ممکن است این نتیجه به عنوان اطلاعات در واسط کاربر نمایش داده شود. و همچنین دو نوع موتور استنتاج در سیستم های مبتنی بر قانون استفاده می شود: استنتاج پیشرو و استنتاج پسرو.

فرایند حل مشکل

جهت طراحی این سیستم خبره، ابتدا مشکلات را به چند دسته اولیه تقسیم می نماییم، مشکلات اولیه به کاربر نشان داده می شود. کاربر مشکل خود را از میان انها انتخاب می کند. از این به بعد واحد استنتاج شروع به کار کرده و از کاربر سؤالاتی می کند که کاربر باید به انها پاسخ صحیح ودرستی بدهد. به این صورت که موتور استنتاج بر اساس مشکل انتخاب شده و قوانین پایگاه دانش، استنتاج لازم را انجام می دهد و قوانینی را که شرایط انها براورده شده است را مشخص می کند که این قوانین، قوانین فعال نامیده می شوند. انگاه بخش تالی این قوانین، اگر سؤالی باشد که باید از کاربر پرسیده شود، به ارایه ای از سؤال ها و اگر نتیجه ای باشد که باید به عنوان راهکار به کاربر ارائه شود به ارایه ای از نتایج اضافه می کند. اگر ارایه ای از سؤال ها داشتیم، سؤال ها بر اساس شاخص مرتب، و سؤال با بیشترین شاخص از کاربر پرسیده می شود و بر اساس جوابی که کاربر به سؤال فوق می دهد، دوباره موتور استنتاج نتیجه این سؤال را به پایگاه دانش اعمال و قوانینی را که  شرایط انها با توجه به جواب این سؤال براورده می شود مشخص می کند و این روند تا زمانیکه موتور استنتاج نتیجه ای را به عنوان راهکار به کاربر برگرداند ادامه پیدا می کند.  

4-حافظه کاری

یک پایگاه داده کلی متشکل از وقایع و حقایقی است که توسط قواعد بکار گرفته می شوند. از این حافظه برای ذخیره موقت دانش و داده هایی که به طرق مختلف در خلال حل مسئله در اختیار سیستم خبره قرار می گیرد، استفاده می شود. این داده ها عبارتند از: پرسش هایی که باید از کاربر پرسیده شود، پاسخ کاربر به پرسش های سیستم، اطلاعات کسب شده از بانک های اطلاعاتی. ظرفیت این حافظه بسیار کوچک است و به ان حافظه کوتاه مدت نیز می گویند.

5-واسط کاربر

مؤفقیت یک سیستم خبره اغلب به چگونگی کیفیت واسط کاربر بستگی دارد. واسط کاربر سیستم خبره به منظور استفاده کاربر از سیستم، طراحی شده است. برای برقراری ارتباط بین کاربر و سیستم خبره، وسایل ورودی و خروجی بسیاری وجود دارد که در این سیستم خبره این وسایل عبارتند از: صحفه کلید یا ماوس، پرینتر و مانیتور.

 سیستم خبره به روش های زیر با کاربر ارتباط برقرار می کند:

  • کاربر به یک پرسش با کلیک دکمه "بلی" یا "خیر" توسط ماوس پاسخ می دهد.
  • کاربر از میان چندین موردی که بر روی صفحه نمایش است، یکی را انتخاب می کند.

با توجه به محیط گرافیکی قوی که C#در اختیار ما قرار می دهد، رابط کاربر این سیستم خبره به زبان C#نوشته شده است.

Compatability by:
آخرین به روز رسانی سایت: سه شنبه, 22 اسفند 1391 - 00:26